{"id":115057,"date":"2026-08-31T11:43:48","date_gmt":"2026-08-31T11:43:48","guid":{"rendered":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/?p=115057"},"modified":"2026-08-31T11:43:48","modified_gmt":"2026-08-31T11:43:48","slug":"sosyal-medya-bizi-nereye-goturuyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/?p=115057","title":{"rendered":"SOSYAL MEDYA B\u0130Z\u0130 NEREYE G\u00d6T\u00dcR\u00dcYOR?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0"},"content":{"rendered":"

Sonra sosyal medya hayat\u0131m\u0131za girdi. \u00d6nce ileti\u015fimimizi kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Uzaklar\u0131 yak\u0131n etti. Y\u0131llard\u0131r g\u00f6rmedi\u011fimiz insanlar\u0131 bulu\u015fturdu. Sonra foto\u011fraf payla\u015fmaya, video \u00e7ekmeye, d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi anlatmaya ba\u015flad\u0131k. Derken sosyal medya, yaln\u0131zca ileti\u015fim arac\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131; ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na yeni bir medya d\u00fczenine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. <\/strong><\/p>\n

Bug\u00fcn herkes ayn\u0131 zamanda bir \u2018yay\u0131nc\u0131\u2019. <\/strong>Elindeki telefon, cebindeki kamera, \u00f6n\u00fcndeki ekran onun gazetesi, televizyonu, radyosu…<\/p>\n

Bir olay oldu\u011funda \u00e7o\u011fu zaman gazeteciden \u00f6nce vatanda\u015f\u0131n kameras\u0131 olay yerine ula\u015f\u0131yor. \u0130\u015fte burada \u2018vatanda\u015f gazetecili\u011fi\u2019<\/strong> dedi\u011fimiz yeni bir alan ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

Bunun elbette \u00e7ok de\u011ferli taraflar\u0131 var. Bir haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131labiliyor. Bir olay\u0131n duyulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabiliyor. Geleneksel medyan\u0131n ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 yerlere ula\u015fabiliyor.<\/p>\n

Ama madalyonun \u00f6teki y\u00fcz\u00fc de var. \u00c7\u00fcnk\u00fc haber yapmak ba\u015fka \u015feydir, bir olay\u0131 telefonla g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek ba\u015fka… Bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc payla\u015fmak ba\u015fka \u015feydir, o g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn ne anlama geldi\u011fini bilmek ba\u015fka… Ve en \u00f6nemlisi; Her g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015fey ger\u00e7ek de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n

HABER M\u0130, Y\u00d6NLEND\u0130RME M\u0130?<\/strong><\/p>\n

Bug\u00fcn sosyal medyada \u00f6n\u00fcm\u00fcze d\u00fc\u015fen bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn nerede \u00e7ekildi\u011fini, ne zaman \u00e7ekildi\u011fini, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn tamam\u0131n\u0131n bu olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7o\u011fu zaman bilmiyoruz.\u00a0 Bir foto\u011fraf\u0131n alt\u0131na yaz\u0131lan birka\u00e7 c\u00fcmle, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn anlam\u0131n\u0131 tamamen de\u011fi\u015ftirebiliyor. Bir insan\u0131n y\u0131llar \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fi bir s\u00f6z bug\u00fcn s\u00f6ylenmi\u015f gibi g\u00f6sterilebiliyor. Bir olay\u0131n ba\u015fka \u00fclkede \u00e7ekilmi\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, T\u00fcrkiye’de ya\u015fanm\u0131\u015f gibi servis edilebiliyor. Bir video birka\u00e7 saniyelik b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden kesilip bamba\u015fka bir anlam y\u00fcklenerek milyonlara ula\u015ft\u0131r\u0131labiliyor. Ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in art\u0131k milyonlarca liral\u0131k televizyon kanallar\u0131na da ihtiya\u00e7 yok.<\/p>\n

Bir telefon yeterli.<\/strong><\/p>\n

Bir hesap yeterli.<\/strong><\/p>\n

Biraz takip\u00e7i…<\/strong><\/p>\n

Biraz cesaret…<\/strong><\/p>\n

Biraz da insanlar\u0131n merak duygusunu kullanmak… <\/strong>Gerisi geliyor.<\/p>\n

Nitekim Reuters Institute’un 2025 ara\u015ft\u0131rmas\u0131, sosyal medya ve video platformlar\u0131n\u0131n haber t\u00fcketimindeki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n h\u0131zla artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, geleneksel gazetecili\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131nda \u2018podcast yay\u0131nc\u0131lar\u0131, YouTuber’lar, TikTok \u00fcreticileri ve ki\u015fisel markalar\u0131n\u2019 giderek daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale geldi\u011fini ortaya koyuyor. Ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lanlar\u0131n y\u00fczde 58’i internette haber konusunda do\u011frunun yanl\u0131\u015f\u0131ndan ay\u0131rt edilmesinden endi\u015fe duydu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

2026 ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda ise k\u00fcresel \u00f6rneklemin y\u00fczde 27’sinin her hafta haber ve bilgi i\u00e7in sosyal medya i\u00e7erik \u00fcreticilerine ba\u015fvurdu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00dcstelik bu ki\u015filer geleneksel medyaya g\u00f6re daha anla\u015f\u0131l\u0131r ve e\u011flenceli bulunurken, daha az g\u00fcvenilir ve tarafs\u0131z g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

\u0130\u015fte tehlike tam burada ba\u015fl\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar art\u0131k yaln\u0131zca gazetecilerden haber alm\u0131yor. \u00d6n\u00fcne mikrofon konulan herkes \u2018haberci\u2019<\/strong> olabiliyor. Biraz takip\u00e7isi olan herkes \u2018uzman\u2019<\/strong> olabiliyor. Bir kamera kar\u015f\u0131s\u0131nda kendinden emin konu\u015fan herkes, toplumun bir kesimi taraf\u0131ndan \u2018do\u011fruyu s\u00f6yleyen ki\u015fi\u2019<\/strong> kabul edilebiliyor. Oysa gazetecilik bir mikrofondan ibaret de\u011fildir.<\/p>\n

Gazetecilik e\u011fitimdir.<\/strong><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Kaynak kontrol\u00fcd\u00fcr.<\/strong><\/p>\n

Sorumluluktur.<\/strong><\/p>\n

Etiktir.<\/strong><\/p>\n

Ve en \u00f6nemlisi, \u2018Ben bunu nereden biliyorum?\u2019<\/strong> sorusunu sormakt\u0131r. Bug\u00fcn ise sosyal medyada s\u0131fat\u0131, e\u011fitimi, uzmanl\u0131\u011f\u0131 belli olmayan insanlar; psikolojiden sa\u011fl\u0131\u011fa, hukuktan dine, ekonomiden ili\u015fkilere kadar her konuda h\u00fck\u00fcm verebiliyor.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin bir insan \u00e7\u0131k\u0131yor, \u2018Senin burcun b\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in sen sevgini g\u00f6steremezsin\u2019 <\/strong>diyor.<\/p>\n

Bir ba\u015fkas\u0131 \u2018Ger\u00e7ek erkek kar\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaz\u2019<\/strong> diyor.<\/p>\n

Bir di\u011feri \u2018Sen seviyorsun ama sevginin gere\u011fini yapam\u0131yorsun\u2019<\/strong> diye insanlara hayat dersi veriyor.<\/p>\n

Bir ba\u015fkas\u0131 din ad\u0131na konu\u015fuyor.<\/p>\n

Bir ba\u015fkas\u0131 sa\u011fl\u0131k konusunda te\u015fhis koyuyor.<\/p>\n

Bir di\u011feri birka\u00e7 kelimeyle insanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn hayat\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya kalk\u0131yor.<\/p>\n

Ve milyonlarca insan bunlar\u0131 dinliyor.<\/p>\n

Ben y\u0131llard\u0131r gazetecilik yapan bir insan\u0131m. Bir haberi haz\u0131rlarken bir insan\u0131n s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6z\u00fcn bile kayna\u011f\u0131n\u0131 soruyoruz. Belgesini istiyoruz. Kar\u015f\u0131 taraf\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc al\u0131yoruz. Kontrol ediyoruz.<\/p>\n

Peki sosyal medyada neden bunlar\u0131n hi\u00e7birini aram\u0131yoruz?<\/strong><\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc ekran\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015fi kendinden emin konu\u015fuyor.<\/p>\n

Takip\u00e7isi \u00e7ok.<\/p>\n

Videolar\u0131 milyonlarca kez izlenmi\u015f.<\/p>\n

O halde \u2018do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyor\u2019 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n

Oysa takip\u00e7i say\u0131s\u0131, bilgi ve uzmanl\u0131k belgesi de\u011fildir.<\/p>\n

Bir milyon takip\u00e7i, bir insan\u0131 psikolog yapmaz.<\/p>\n

Be\u015f milyon takip\u00e7i, onu ilahiyat\u00e7\u0131 yapmaz.<\/p>\n

On milyon takip\u00e7i, onu gazeteci yapmaz.<\/p>\n

Takip\u00e7i say\u0131s\u0131 yaln\u0131zca takip\u00e7i say\u0131s\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ek bilgi ba\u015fka \u015feydir. \u00dcstelik i\u015fin i\u00e7ine para girdi\u011finde mesele daha da karma\u015f\u0131k hale geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyal medya art\u0131k yaln\u0131zca fikir payla\u015fma alan\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck bir ekonomik alan. \u0130nsanlar izlenme, reklam, sponsorluk, ba\u011f\u0131\u015f, dan\u0131\u015fmanl\u0131k, kurs ve \u00e7e\u015fitli dijital \u00fcr\u00fcnler \u00fczerinden para kazanabiliyor.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla baz\u0131 i\u00e7erik \u00fcreticileri i\u00e7in do\u011fruyu anlatmak kadar, hatta bazen do\u011fruyu anlatmaktan daha \u00f6nemli olan \u015fey izlenmek olabiliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc algoritma \u00e7o\u011fu zaman sakin ve dengeli c\u00fcmleyi de\u011fil, insan\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtan, k\u0131zd\u0131ran, korkutan, \u00f6fkelendiren veya umutland\u0131ran i\u00e7eri\u011fi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/p>\n

\u2018Bor\u00e7lar\u0131n\u0131zdan kurtulman\u0131n s\u0131rr\u0131 bu!\u2019<\/strong><\/p>\n

\u2018Sevgiliniz geri d\u00f6necek!\u2019<\/strong><\/p>\n

\u2018\u015eu rit\u00fceli yaparsan\u0131z a\u015fk\u0131n\u0131z geri gelecek!\u2019<\/strong><\/p>\n

\u2018\u015eu k\u00e2\u011f\u0131da \u015funlar\u0131 yaz\u0131n…\u2019<\/strong><\/p>\n

\u2018\u015eu kadar kez okuyun, hayat\u0131n\u0131z de\u011fi\u015fsin…\u2019<\/strong><\/p>\n

Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 masum bir e\u011flence olabilir. Ama baz\u0131lar\u0131 insanlar\u0131n \u00e7aresizli\u011fini, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, inanc\u0131n\u0131 ve umutlar\u0131n\u0131 ticari bir \u00fcr\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. \u0130nsanlar\u0131n inan\u00e7lar\u0131yla alay etmek de do\u011fru de\u011fildir. Dini de\u011ferleri istismar etmek de…<\/p>\n

Dua ile ticareti, inan\u00e7 ile manip\u00fclasyonu birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir. \u0130nsan\u0131n zor zaman\u0131nda dua etmesi ba\u015fka \u015feydir; \u00e7aresiz bir insana \u2018\u015funu yaparsan kesin sevgilin d\u00f6ner, borcun biter, hayat\u0131n de\u011fi\u015fir\u2019<\/strong> diyerek umut satmak ba\u015fka… Burada as\u0131l ihtiyac\u0131m\u0131z olan \u015fey yasaklamak de\u011fil, ay\u0131rt edebilme becerisini geli\u015ftirmek.<\/p>\n

Bunun ad\u0131 da medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye bu konuda asl\u0131nda \u00e7ok ge\u00e7 kalm\u0131\u015f bir \u00fclke de\u011fil. Medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131 dersi 2006-2007 e\u011fitim y\u0131l\u0131nda be\u015f pilot ilde uygulanmaya ba\u015flad\u0131, 2007-2008’den itibaren yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Daha sonra ortaokullarda se\u00e7meli ders olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc. MEB ile RT\u00dcK 2022’de imzalad\u0131\u011f\u0131 yeni protokolle medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra siber g\u00fcvenlik ve teknoloji ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda \u00f6\u011frenci, \u00f6\u011fretmen, y\u00f6netici ve velilere y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n geli\u015ftirilmesini de hedefledi.<\/p>\n

Hatta bug\u00fcn de bu dersin uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren MEB belgeleri bulunuyor. Ancak art\u0131k yaln\u0131zca \u00e7ocuklara medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131 \u00f6\u011fretmek yetmez. Anneye de babaya da \u00f6\u011fretmek zorunday\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocuk sosyal medyadan bir \u015fey \u00f6\u011freniyor, baba ba\u015fka bir \u015fey s\u00f6yl\u00fcyor. Anne ba\u015fka bir videodan etkileniyor. \u00c7ocuk, \u2018Sosyal medyada b\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyorlar\u2019<\/strong> diyor. Baba, \u2018Benim zaman\u0131mda b\u00f6yle de\u011fildi\u2019 <\/strong>diye kar\u015f\u0131l\u0131k veriyor.\u00a0 Ve ku\u015faklar aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcnmeyen bir sava\u015f ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n

SOSYAL MEDYAYI DE\u011e\u0130L, KEND\u0130M\u0130Z\u0130 Y\u00d6NETMEK<\/strong><\/p>\n

Bu meselenin bir de psikolojik taraf\u0131 var. Sosyal medya yaln\u0131zca bilgi vermiyor. \u0130nsan\u0131n kendisini ba\u015fkalar\u0131yla k\u0131yaslamas\u0131na da neden oluyor. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

Mutlu ailelerini…<\/strong><\/p>\n

Ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131…<\/strong><\/p>\n

Tatil foto\u011fraflar\u0131n\u0131…<\/strong><\/p>\n

G\u00f6steri\u015fli evlerini…<\/strong><\/p>\n

Pahal\u0131 arabalar\u0131n\u0131…<\/strong><\/p>\n

Mutlu ili\u015fkilerini…<\/strong><\/p>\n

Sonra d\u00f6n\u00fcp kendi hayat\u0131m\u0131za bak\u0131yoruz. \u2018Ben neden b\u00f6yle de\u011filim?\u2019<\/strong> diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Oysa sosyal medya bize insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 de\u011fil, se\u00e7ilmi\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor. Bir insan\u0131n bir dakikal\u0131k mutlu videosu, onun hayat\u0131n\u0131n tamam\u0131 de\u011fildir. Ama biz bazen o bir dakikay\u0131 ger\u00e7ek hayat\u0131n tamam\u0131 zannediyoruz.<\/p>\n

Uzmanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar da sosyal medyan\u0131n \u00f6zellikle \u00e7ocuklar ve gen\u00e7ler \u00fczerindeki etkisinin tek ba\u015f\u0131na \u2018ka\u00e7 saat telefon kullan\u0131yor?\u2019<\/strong> sorusuyla a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u0130\u00e7eri\u011fin niteli\u011fi, kullan\u0131m bi\u00e7imi, uyku, aile ortam\u0131, sosyal ili\u015fkiler ve ki\u015finin psikolojik k\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131 da \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Daha da \u00f6nemlisi, 2025’te yay\u0131mlanan bir aile psikolojisi ara\u015ft\u0131rmas\u0131, elektronik medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n zaman i\u00e7inde aile i\u00e7indeki \u00e7at\u0131\u015fmalarla ili\u015fkili olabilece\u011fine i\u015faret ediyor. Yani mesele art\u0131k yaln\u0131zca \u2018\u00e7ocu\u011fum telefonla \u00e7ok oynuyor\u2019<\/strong> meselesi de\u011fil. Mesele;<\/p>\n

\u00c7ocu\u011fum telefonda ne g\u00f6r\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n

Kime inan\u0131yor?<\/strong><\/p>\n

Kimden etkileniyor?<\/strong><\/p>\n

Hangi davran\u0131\u015f\u0131 normal kabul ediyor?<\/strong><\/p>\n

Hangi hayat tarz\u0131n\u0131 kendisine hedef se\u00e7iyor?<\/strong><\/p>\n

Hangi insan\u0131 \u00f6rnek al\u0131yor?<\/strong><\/p>\n

Bunlar\u0131 konu\u015fmam\u0131z gerekiyor. Sosyal medya fenomenlerinin \u00f6zellikle gen\u00e7ler \u00fczerinde ciddi bir etkisi oldu\u011fu bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda da g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bir ara\u015ft\u0131rma derlemesi, influencerlar\u0131n (etkileyici, etki b\u0131rakan) gen\u00e7ler i\u00e7in \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k bilgisi kayna\u011f\u0131 haline geldi\u011fini; ancak uzmanl\u0131k eksikli\u011fi ve ticari \u00e7\u0131karlar\u0131n yanl\u0131\u015f veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk olu\u015fturabildi\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n

O halde \u00e7ocu\u011fa sadece \u2018Telefonu b\u0131rak\u2019<\/strong> demek yetmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocuk telefonu b\u0131raksa bile yar\u0131n yeniden eline alacak. As\u0131l \u00f6\u011fretilmesi gereken \u015fudur;<\/p>\n

G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne hemen inanma.<\/strong><\/p>\n

Payla\u015fmadan \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcn.<\/strong><\/p>\n

Kayna\u011f\u0131n\u0131 sor.<\/strong><\/p>\n

Ba\u015fka bir yerden do\u011frula.<\/strong><\/p>\n

Bu ki\u015fi ger\u00e7ekten uzman m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Bu bilgiyi neden s\u00f6yl\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n

Bundan para kazan\u0131yor mu?<\/strong><\/p>\n

Beni bilgilendiriyor mu, y\u00f6nlendiriyor mu?<\/strong><\/p>\n

Beni korkutarak m\u0131 izlenme toplamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor?<\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131 <\/strong>tam olarak budur. Avrupa Birli\u011fi de art\u0131k medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaln\u0131zca okullarda verilecek teknik bir ders olarak de\u011fil, dezenformasyona kar\u015f\u0131 toplumsal dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir unsuru olarak de\u011ferlendiriyor. 2025’te kabul edilen yeni yakla\u015f\u0131mda sosyal medya platformlar\u0131, influencerlar, algoritmalar, yapay zek\u00e2 ve bilgi manip\u00fclasyonu \u00f6zellikle vurgulan\u0131yor.<\/p>\n

Avustralya’da ise medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131 e\u011fitim m\u00fcfredat\u0131n\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftirilmi\u015f durumda. \u00d6\u011frencilerin yaln\u0131zca bilgiye ula\u015fmas\u0131 de\u011fil, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7eri\u011fin amac\u0131n\u0131, kayna\u011f\u0131n\u0131, \u00f6nyarg\u0131s\u0131n\u0131 ve arkas\u0131ndaki ticari veya siyasi \u00e7\u0131karlar\u0131 sorgulamas\u0131 hedefleniyor.<\/p>\n

UNESCO da medya ve bilgi okuryazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131, yanl\u0131\u015f ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgi, nefret s\u00f6ylemi, dijital vatanda\u015fl\u0131k ve yapay zek\u00e2 \u00e7a\u011f\u0131nda temel yurtta\u015fl\u0131k becerilerinden biri olarak ele al\u0131yor.<\/p>\n

Demek ki mesele yaln\u0131zca bizim \u00fclkemizin meselesi de\u011fil. D\u00fcnya bunun fark\u0131nda. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k bir haber, bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, bir yalan, bir s\u00f6ylenti veya bir manip\u00fclasyon saniyeler i\u00e7inde d\u00fcnyan\u0131n bir ucundan di\u011fer ucuna gidebiliyor.<\/p>\n

Bazen bir insan\u0131 etkiliyor.<\/strong><\/p>\n

Bazen bir aileyi.<\/strong><\/p>\n

Bazen bir toplulu\u011fu.<\/strong><\/p>\n

Bazen bir se\u00e7imi.<\/strong><\/p>\n

Bazen bir \u00fclkeyi…<\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte bu y\u00fczden sosyal medyaya d\u00fc\u015fman olmamal\u0131y\u0131z. Ama sosyal medyaya teslim de olmamal\u0131y\u0131z. Sosyal medya \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7t\u0131r. Do\u011fru kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bilgiye ula\u015ft\u0131r\u0131r.\u0130nsanlar\u0131 bulu\u015fturur. Sesini duyuramayan\u0131n sesi olabilir. Ama yanl\u0131\u015f kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda insan\u0131 yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirir, korkutur, \u00f6fkelendirir, t\u00fcketmeye iter, inanc\u0131n\u0131 ve duygular\u0131n\u0131 istismar edebilir. Bazen de insan\u0131n kendi hayat\u0131n\u0131 ba\u015fkas\u0131n\u0131n hayat\u0131yla k\u0131yaslayarak mutsuz etmesine neden olabilir.<\/p>\n

Bug\u00fcn belki de \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za b\u0131rakaca\u011f\u0131m\u0131z en \u00f6nemli e\u011fitimlerden biri matematik, fizik ya da yabanc\u0131 dil kadar \u015fudur; Bir bilgiyi nas\u0131l sorgulayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek. <\/strong>\u00c7\u00fcnk\u00fc gelece\u011fin d\u00fcnyas\u0131nda bilgiye ula\u015famayan insan de\u011fil, do\u011fru bilgiyle yanl\u0131\u015f\u0131 ay\u0131ramayan insan daha b\u00fcy\u00fck bir tehlikeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacak.<\/p>\n

Bir gazeteci olarak y\u0131llard\u0131r haberin pe\u015finden ko\u015fuyorum. Ama bug\u00fcn hepimizin gazeteci olmas\u0131 gerekmiyor. Hepimizin \u00f6nce iyi bir haber t\u00fcketicisi olmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

Bir haber g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde hemen payla\u015fmak yerine bir dakika durabilmek…<\/p>\n

Bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye \u00f6fkelenmeden \u00f6nce kayna\u011f\u0131na bakabilmek…<\/strong><\/p>\n

Bir insan\u0131 yarg\u0131lamadan \u00f6nce olay\u0131n tamam\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenebilmek…<\/strong><\/p>\n

Bir sosyal medya fenomenini dinlerken \u2018Bu insan\u0131n bu konuda uzmanl\u0131\u011f\u0131 ne?\u2019 diye sorabilmek…<\/strong><\/p>\n

Ve en \u00f6nemlisi, kendi akl\u0131m\u0131z\u0131 ba\u015fkas\u0131na kiraya vermemek…<\/strong><\/p>\n

Belki de bug\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za, ailemize ve kendimize verebilece\u011fimiz en de\u011ferli ders budur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda sava\u015flar yaln\u0131zca silahla yap\u0131lm\u0131yor. Bilgiyle de yap\u0131l\u0131yor. Ve bazen insan\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in eline silah vermek gerekmiyor.<\/p>\n

Bir telefon yeterli.<\/strong><\/p>\n

Bir video yeterli.<\/strong><\/p>\n

Bir c\u00fcmle yeterli.<\/strong><\/p>\n

Bir \u2018t\u0131k\u2019 yeterli.<\/strong><\/p>\n

Her an, her \u015fey olabilir. Mesele o \u2018bir t\u0131k\u0131n\u2019 bizi nereye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlayabilmekte…<\/p>\n

Sevgiyle Kal\u0131n.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Eskiden bir haberin pe\u015fine d\u00fc\u015fmek i\u00e7in gazeteye, radyoya, televizyona ya da bir gazeteciye ihtiya\u00e7 vard\u0131. Haberin kayna\u011f\u0131 belliydi. Muhabiri belliydi. Edit\u00f6r\u00fc vard\u0131. Haberi yay\u0131nlamadan \u00f6nce kontrol eden birileri vard\u0131. Yanl\u0131\u015f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hesab\u0131n\u0131 sorulacak bir kurum, bir gazete, bir televizyon, bir gazeteci vard\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":115058,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-115057","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/115057","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=115057"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/115057\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":115059,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/115057\/revisions\/115059"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/115058"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=115057"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=115057"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=115057"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}