<\/p>\n
Otob\u00fcs hareket eder. Siz camdan el sallayan arkada\u015flar\u0131n\u0131za bakars\u0131n\u0131z. Otob\u00fcs \u015fehirden uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z sokaklar, caddeler, insanlar geride kal\u0131r. Bir s\u00fcre sonra g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcne an\u0131lar gelmeye ba\u015flar.<\/p>\n
Birlikte oynanan ma\u00e7lar\u2026<\/strong><\/p>\n Ak\u015fam oturmalar\u0131\u2026<\/strong><\/p>\n \u00c7aylar, kahveler\u2026<\/strong><\/p>\n Edremit’te yenilen yemekler, g\u00f6le girilen saatler\u2026<\/strong><\/p>\n Ve birden bo\u011faz\u0131n\u0131z d\u00fc\u011f\u00fcmlenir. Yan\u0131n\u0131zdaki yolcu sizin ne ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilmez. Siz de belli etmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. Ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 cama, perde taraf\u0131na \u00e7evirirsiniz. G\u00f6zleriniz dolar. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k bilirsiniz; Bu bir gezi de\u011fildir. Bu, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc belli olmayan uzun bir yolculuktur. Ben g\u00f6\u00e7\u00fcn ne demek oldu\u011funu b\u00f6yle \u00f6\u011frendim.<\/strong><\/p>\n Diyarbak\u0131r’da do\u011fdum. Daha bir ya\u015f\u0131ndayken ailemle Van’a geldik. O ilk g\u00f6\u00e7\u00fc hat\u0131rlam\u0131yorum. \u00c7ocukluk haf\u0131zamda bir otob\u00fcs, bir bavul, geride b\u0131rak\u0131lan bir ev yok. Ama y\u0131llar sonra meslek hayat\u0131mda Van’dan \u015eanl\u0131urfa’ya tayinim \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6\u00e7\u00fcn ne oldu\u011funu iliklerime kadar hissettim.<\/p>\n Arkada\u015flar\u0131m benim i\u00e7in bir veda g\u00fcn\u00fc d\u00fczenlemi\u015fti. Edremit’te yedik, i\u00e7tik, gezdik, g\u00f6le girdik, g\u00fcld\u00fck. Ama g\u00fcn\u00fcn sonunda herkesin y\u00fcz\u00fcnde ba\u015fka bir ifade vard\u0131.<\/p>\n Ertesi g\u00fcn Van \u015eehirleraras\u0131 Otob\u00fcs Terminali’nde baz\u0131 arkada\u015flar\u0131m beni u\u011furlamaya geldi. Baz\u0131lar\u0131 i\u015fi nedeniyle gelemedi. Otob\u00fcse bindim. El sallad\u0131lar. Otob\u00fcs hareket etti. Ve ben o anda anlad\u0131m; \u0130nsan bir yerden ayr\u0131l\u0131rken asl\u0131nda sadece bir yerden ayr\u0131lm\u0131yor. An\u0131lar\u0131ndan, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan, dostlar\u0131ndan, mahallesinden, \u00e7ocuklu\u011fundan ve kendisini kendisi yapan bir\u00e7ok \u015feyden de ayr\u0131l\u0131yor. <\/strong>Ben Van’dan \u015eanl\u0131urfa’ya gittim. Ama 27-28 y\u0131l boyunca Van’dan ayr\u0131 kald\u0131m. \u0130\u015fte g\u00f6\u00e7 budur.<\/strong><\/p>\n BAVULA SI\u011eMAYAN HAYATLAR<\/strong><\/p>\n \u0130nsanlar neden g\u00f6\u00e7 eder? Bu sorunun tek bir cevab\u0131 yok.<\/p>\n Kimi ekmek i\u00e7in gider.<\/strong><\/p>\n Kimi e\u011fitim i\u00e7in.<\/strong><\/p>\n Kimi daha iyi bir hayat umuduyla.<\/strong><\/p>\n Kimi g\u00fcvenlik nedeniyle.<\/strong><\/p>\n Kimi sava\u015f\u0131n, \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n, yoksullu\u011fun veya i\u015fsizli\u011fin \u00f6n\u00fcnden ka\u00e7ar.<\/strong><\/p>\n Kimi de do\u011fdu\u011fu yerde art\u0131k gelece\u011fini g\u00f6remedi\u011fi i\u00e7in yola \u00e7\u0131kar.<\/strong><\/p>\n Ama b\u00fct\u00fcn bu nedenlerin ortak bir taraf\u0131 vard\u0131r; \u0130nsanlar \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6\u00e7 etmeyi se\u00e7mekten \u00e7ok, g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kal\u0131rlar.<\/p>\n T\u00fcrkiye’nin \u00f6zellikle Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu’sunda 1990’l\u0131 y\u0131llarda ya\u015fanan zorunlu g\u00f6\u00e7 bunun en ac\u0131 \u00f6rneklerinden biridir. \u00c7at\u0131\u015fmal\u0131 y\u0131llarda binlerce k\u00f6y ve mezra bo\u015fald\u0131. TBMM kay\u0131tlar\u0131na yans\u0131yan Meclis ara\u015ft\u0131rma verilerinde 3 bin 428 yerle\u015fim biriminin bo\u015falt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve y\u00fcz binlerce insan\u0131n yerinden edildi\u011fi belirtiliyor.<\/p>\n Bir gazeteci olarak o y\u0131llarda bunun izlerini ben de takip ettim. Hakkari\u2019nin \u00c7ukurca \u0130l\u00e7esi Uzundere Beldesi de bunlardan biriydi. Koca bir belde bo\u015fald\u0131. \u0130nsanlar Hakk\u00e2ri’ye gitti, Ba\u015fkale’ye gitti, Y\u00fcksekova’ya gitti. Van’a, Adana’ya, Mersin’e ve T\u00fcrkiye’nin ba\u015fka kentlerine savrulanlar oldu.<\/p>\n Bir insan\u0131n evinden \u00e7\u0131k\u0131p ba\u015fka bir \u015fehre gitmesi kolayd\u0131r san\u0131l\u0131r. De\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan sadece evini b\u0131rakmaz. Ah\u0131r\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131r. Tarlas\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131r. Bah\u00e7esini b\u0131rak\u0131r. Kom\u015fusunu b\u0131rak\u0131r. Babas\u0131n\u0131n dikti\u011fi a\u011fac\u0131 b\u0131rak\u0131r. \u00c7ocuklu\u011funun ge\u00e7ti\u011fi soka\u011f\u0131 b\u0131rak\u0131r. Mezarl\u0131kta yatanlar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131r. Ve bazen en ac\u0131s\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 b\u0131rakt\u0131ktan sonra bir daha geri d\u00f6nemeyece\u011fini de bilir.<\/p>\n Van’daki Yal\u0131m Erez Mahallesi bunun sessiz tan\u0131klar\u0131ndan biridir. Uzundere’den gelen insanlar\u0131n yerle\u015fti\u011fi bu mahallede bug\u00fcn bile o eski g\u00f6\u00e7\u00fcn izlerini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn\u2026 Bir g\u00fcn \u00f6nce k\u00f6y\u00fcnde hayvanlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda olan bir insan, ertesi g\u00fcn kendisini \u015fehirde hi\u00e7 bilmedi\u011fi bir hayat\u0131n i\u00e7inde buluyor. Bir zamanlar sofralar\u0131 kendi \u00fcrettikleriyle doluyken, \u015fehirde yoksullu\u011fun i\u00e7ine d\u00fc\u015f\u00fcyorlar. So\u011fukta \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 kaybedenler oldu. Hayvan ah\u0131rlar\u0131nda ya\u015famak zorunda kalanlar oldu. \u00c7aresizlikten ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeyenler oldu.<\/p>\n Sonra y\u0131llar ge\u00e7ti. \u015eehir hayat\u0131na al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. \u00c7ocuklar b\u00fcy\u00fcd\u00fc. \u00c7ocuklar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 oldu. Ve k\u00f6ye d\u00f6nmek art\u0131k eskisi kadar kolay de\u011fildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc gen\u00e7ler k\u00f6y\u00fc bilmiyordu. K\u00f6yde do\u011fmam\u0131\u015flard\u0131. Onlar\u0131n arkada\u015flar\u0131 \u015fehirdeydi, okullar\u0131 \u015fehirdeydi, hayatlar\u0131 \u015fehirdeydi. B\u00f6ylece bir g\u00f6\u00e7, birka\u00e7 neslin hayat\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi.<\/p>\n Bunun ekonomik sonu\u00e7lar\u0131 da oldu. T\u00fcrkiye’nin k\u0131rsal n\u00fcfusu y\u0131llar i\u00e7inde dramatik bi\u00e7imde azald\u0131. 1980’de belde ve k\u00f6ylerde ya\u015fayan n\u00fcfus 25 milyondan fazlayken, 2025’te 5 milyon 500 bin civar\u0131na geriledi. Bu yaln\u0131zca n\u00fcfusun yer de\u011fi\u015ftirmesi de\u011fildir. Bu ayn\u0131 zamanda \u00fcretimin, tar\u0131m\u0131n, hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve k\u0131rsal hayat\u0131n de\u011fi\u015fmesidir. Tarlay\u0131 s\u00fcren insan azald\u0131\u011f\u0131nda, hayvan yeti\u015ftiren insan azald\u0131\u011f\u0131nda, k\u00f6y bo\u015fald\u0131\u011f\u0131nda bunun \u015fehirdeki sofraya da bir bedeli olur.<\/p>\n Bug\u00fcn etin, s\u00fct\u00fcn, sebzenin, meyvenin ve bir\u00e7ok tar\u0131m \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn fiyat\u0131n\u0131 konu\u015furken sadece market raflar\u0131na bakmamak gerekir. Bazen o fiyat\u0131n hik\u00e2yesi y\u0131llar \u00f6nce bo\u015falan bir k\u00f6yde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n BUG\u00dcN\u00dcN G\u00d6\u00c7MEN\u0130 GEN\u00c7LER<\/strong><\/p>\n G\u00f6\u00e7 art\u0131k sadece k\u00f6yden kente ya\u015fanm\u0131yor. Bug\u00fcn Van’dan, Bitlis’ten, Hakk\u00e2ri’den, \u015eanl\u0131urfa’dan, Diyarbak\u0131r’dan, Mardin’den, Ad\u0131yaman’dan gen\u00e7ler de ba\u015fka \u015fehirlere gidiyor.<\/p>\n Kimi \u0130stanbul’a\u2026<\/strong><\/p>\n Kimi Ankara’ya\u2026<\/strong><\/p>\n Kimi \u0130zmir’e\u2026<\/strong><\/p>\n Kimi Antalya ve Mu\u011fla gibi turizm kentlerine\u2026<\/strong><\/p>\n Kimi in\u015faatlarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/strong><\/p>\n Kimi hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde.<\/strong><\/p>\n Kimi a\u011f\u0131r i\u015flerde.<\/strong><\/p>\n Kimi ise Avrupa’n\u0131n yolunu tutuyor.<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye’de yaln\u0131zca 2025 y\u0131l\u0131nda 2 milyon 475 bin 19 ki\u015fi iller aras\u0131nda g\u00f6\u00e7 etti. En yo\u011fun hareketlilik 20-24 ya\u015f grubunda ya\u015fand\u0131. G\u00f6\u00e7 nedenlerinin ba\u015f\u0131nda aileye ba\u011fl\u0131 nedenler, daha iyi konut ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 ile e\u011fitim geldi.<\/p>\n Yani bug\u00fcn g\u00f6\u00e7\u00fcn y\u00fcz\u00fcnde gen\u00e7ler var. Ve bu gen\u00e7lerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc do\u011fdu\u011fu yerde gelecek ar\u0131yor ama bulamay\u0131nca valizini topluyor. Bir ba\u015fka ac\u0131 ger\u00e7ek de \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu’dan bat\u0131ya giden baz\u0131 gen\u00e7ler, \u00f6zellikle in\u015faat ve a\u011f\u0131r i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Sonra bir g\u00fcn haber geliyor; \u2018\u0130\u015f kazas\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybetti.\u2019 <\/strong>Bir anne o\u011flunu bekliyor. Bir baba telefon ba\u015f\u0131nda. Bir e\u015f, \u2018Ak\u015fam eve gelecek\u2019<\/strong> diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bir \u00e7ocuk, babas\u0131n\u0131n neden eve gelmedi\u011fini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. G\u00f6\u00e7 bazen b\u00f6yle bir haberle bitiyor. Oysa o gen\u00e7 belki de sadece ekmek paras\u0131 kazanmak i\u00e7in gitmi\u015fti.<\/p>\n Avrupa’ya g\u00f6\u00e7 de ayn\u0131 hik\u00e2yenin ba\u015fka bir y\u00fcz\u00fc. Daha iyi bir hayat, daha y\u00fcksek gelir, daha g\u00fcvenli bir gelecek umuduyla insanlar \u00fclkelerini terk ediyor. 2025’te T\u00fcrkiye’den yurt d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6\u00e7 edenlerin say\u0131s\u0131 403 bin 216 oldu. Rakam b\u00fcy\u00fck. Ama rakamlar\u0131n s\u00f6ylemedi\u011fi bir \u015fey var; O 403 bin ki\u015finin her birinin bir hik\u00e2yesi var. Birinin annesi arkada kald\u0131. Birinin sevgilisi. Birinin karde\u015fi. Birinin \u00e7ocukluk arkada\u015flar\u0131. Birinin mezar\u0131. Birinin do\u011fdu\u011fu ev. Belki de birinin, \u00e7ocuklu\u011funda oturdu\u011fu a\u011fac\u0131n g\u00f6lgesi\u2026<\/p>\n \u0130nsan do\u011fdu\u011fu yeri unutmaz. Ne kadar uzakla\u015f\u0131rsa uzakla\u015fs\u0131n, bir g\u00fcn mutlaka d\u00f6n\u00fcp bakar. \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fdu\u011funuz yer sadece co\u011frafya de\u011fildir. Kimli\u011finizdir. Haf\u0131zan\u0131zd\u0131r. Sesini duydu\u011funuz ilk sokakt\u0131r. Annenizin sizi \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 penceredir. Baban\u0131z\u0131n eve geldi\u011fi kap\u0131d\u0131r. \u0130lk arkada\u015f\u0131n\u0131zd\u0131r. \u0130lk a\u015fk\u0131n\u0131zd\u0131r. \u0130lk kavgan\u0131zd\u0131r. \u0130lk sevincinizdir. Ve bazen mezarl\u0131kta yatan sevdiklerinizdir. Bu y\u00fczden g\u00f6\u00e7\u00fcn en a\u011f\u0131r taraf\u0131, insan\u0131n bir yerden ba\u015fka bir yere gitmesi de\u011fildir. Geride b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131n art\u0131k eskisi gibi olmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmesidir.<\/p>\n Ben de y\u0131llar \u00f6nce Van’dan ayr\u0131l\u0131rken bunu ya\u015fad\u0131m. Otob\u00fcs Edremit’ten uzakla\u015f\u0131rken g\u00f6zlerim doldu. Kimse g\u00f6rmesin diye ba\u015f\u0131m\u0131 cama \u00e7evirdim. Belki yan\u0131mdaki yolcu sadece yolculuk yapan bir gazeteci oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Oysa ben o s\u0131rada bir \u015fehri, bir arkada\u015f \u00e7evresini, bir hayat\u0131 geride b\u0131rak\u0131yordum. Ve bug\u00fcn geriye d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131mda \u015funu daha iyi anl\u0131yorum; \u0130nsan do\u011fdu\u011fu yerden kolay g\u00f6\u00e7mez. G\u00f6\u00e7 eden bedenidir. <\/strong><\/p>\n Akl\u0131 bir s\u00fcre sonra gitti\u011fi yere al\u0131\u015f\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131 yeni \u015fehirlerde b\u00fcy\u00fcr. Yeni evler kurulur. Yeni dostluklar edinilir. Ama insan\u0131n i\u00e7inde, do\u011fdu\u011fu yere ait k\u00fc\u00e7\u00fck bir oda hep a\u00e7\u0131k kal\u0131r. Y\u0131llar ge\u00e7er. Sa\u00e7lar beyazlar. \u00c7ocuklar b\u00fcy\u00fcr. Hayat de\u011fi\u015fir. Ama o oda kapanmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan bazen bir \u015fehri de\u011fil, kendisinin eski halini \u00f6zler. G\u00f6\u00e7\u00fcn en b\u00fcy\u00fck ac\u0131s\u0131 da budur.<\/strong><\/p>\n Gitti\u011finiz yere var\u0131rs\u0131n\u0131z. Ama geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z hayata bir daha tam olarak varamazs\u0131n\u0131z. \u0130\u015fte bu y\u00fczden g\u00f6\u00e7 sadece bir n\u00fcfus hareketi de\u011fildir. G\u00f6\u00e7, insan\u0131n hayat\u0131ndan kopan bir par\u00e7ad\u0131r. Ve bazen bir bavula s\u0131\u011fmayan koskoca bir ge\u00e7mi\u015fin hik\u00e2yesidir.<\/strong><\/p>\n Sevgiyle kal\u0131n.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Elinizde bir bavul vard\u0131r. \u0130\u00e7inde birka\u00e7 par\u00e7a e\u015fya, birka\u00e7 kitap, belki birka\u00e7 g\u00f6mlek\u2026 Ama asl\u0131nda bavula s\u0131\u011fmayan koskoca bir hayat\u0131 yan\u0131n\u0131zda g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorsunuzdur. Arkada\u015flar\u0131n\u0131z terminalde sizi u\u011furlar. \u2018G\u00fcle g\u00fcle git, kendine dikkat et\u2019 derler.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":114973,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-114972","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114972","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=114972"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114972\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":114974,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114972\/revisions\/114974"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/114973"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=114972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=114972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=114972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}