{"id":108706,"date":"2025-06-16T11:40:58","date_gmt":"2025-06-16T11:40:58","guid":{"rendered":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/?p=108706"},"modified":"2025-06-16T11:40:58","modified_gmt":"2025-06-16T11:40:58","slug":"israilin-yayilmaci-politikalari-ve-ortadogudaki-catismalar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/?p=108706","title":{"rendered":"\u0130SRA\u0130L\u2019\u0130N YAYILMACI POL\u0130T\u0130KALARI VE ORTADO\u011eU\u2019DAK\u0130 \u00c7ATI\u015eMALAR\u2026"},"content":{"rendered":"<p>Ortado\u011fu, tarih boyunca medeniyetlerin, dinlerin ve siyasi g\u00fc\u00e7lerin \u00e7at\u0131\u015fma alan\u0131 olmu\u015ftur. Ancak son y\u00fczy\u0131lda, \u00f6zellikle \u0130srail\u2019in 1948\u2019de kurulmas\u0131ndan bu yana, b\u00f6lge bir t\u00fcrl\u00fc istikrara kavu\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130srail\u2019in Filistin, \u00f6zellikle Gazze \u015eeridi\u2019ne y\u00f6nelik uzun y\u0131llard\u0131r devam eden sald\u0131r\u0131lar\u0131, \u00e7ocuk ve kad\u0131n ayr\u0131m\u0131 yapmadan binlerce sivilin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesine neden olmu\u015ftur. Son olarak, \u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik geni\u015f \u00e7apl\u0131 hava sald\u0131r\u0131lar\u0131, b\u00f6lgedeki gerilimi yeni bir boyuta ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n\u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131, ge\u00e7mi\u015fte Irak ve Suriye\u2019ye y\u00f6nelik m\u00fcdahalelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir patternin par\u00e7as\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. 2003\u2019te ABD \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde Irak\u2019\u0131n i\u015fgali, b\u00f6lgedeki g\u00fc\u00e7 dengelerini alt\u00fcst etmi\u015f ve \u0130ran\u2019\u0131n Irak\u2019taki \u015eii gruplar \u00fczerinden n\u00fcfuzunu art\u0131rmas\u0131na zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n\u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131, n\u00fckleer tesisler, balistik f\u00fcze fabrikalar\u0131 ve Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 komutanlar\u0131n\u0131 hedef alan geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir operasyonla ba\u015flad\u0131. Bu sald\u0131r\u0131lar\u0131n ana gerek\u00e7esi, \u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer silah geli\u015ftirme potansiyelini engelleme iste\u011fi olarak belirtilse de, daha geni\u015f ba\u011flamda \u0130ran\u2019\u0131n Hizbullah ve di\u011fer vekil g\u00fc\u00e7ler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla b\u00f6lgedeki etkisini k\u0131rma amac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<br \/>\n\u0130ran\u2019\u0131n 1979 \u0130slam Devrimi sonras\u0131 \u0130srail\u2019e kar\u015f\u0131 sert s\u00f6ylemleri ve Filistin davas\u0131na deste\u011fi, iki \u00fclke aras\u0131nda uzun s\u00fcredir devam eden \u00f6rt\u00fcl\u00fc sava\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<br \/>\n\u0130srail\u2019in daha \u00f6nce Irak ve Suriye\u2019deki hedeflere y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131, \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgesel etkisini s\u0131n\u0131rlama stratejisinin bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir. \u00d6rne\u011fin, Suriye\u2019de \u0130ran destekli milislerin ve Hizbullah\u2019\u0131n hedef al\u0131nmas\u0131, \u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019\u0131n lojistik a\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6kertme \u00e7abalar\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. Irak\u2019taki \u015eii milis gruplar\u0131na y\u00f6nelik operasyonlar da benzer bir amac\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda, \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik son sald\u0131r\u0131lar, \u0130srail\u2019in \u2018\u0130ran Eksenini\u2019 zay\u0131flatma politikas\u0131n\u0131n bir devam\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Ancak, \u0130ran\u2019\u0131n misilleme kapasitesi ve b\u00f6lgedeki vekil g\u00fc\u00e7leri, bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n daha geni\u015f bir b\u00f6lgesel sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fme riskini art\u0131rmaktad\u0131r.<br \/>\n\u2018VADED\u0130LM\u0130\u015e TOPRAKLAR\u2019<br \/>\n\u0130srail\u2019in politikalar\u0131 s\u0131k\u00e7a \u2018B\u00fcy\u00fck \u0130srail\u2019 veya \u2018Vadedilmi\u015f Topraklar\u2019 kavramlar\u0131yla ili\u015fkilendirilmektedir. Bu kavram, Tevrat\u2019ta Hazreti \u0130brahim\u2019e vaat edildi\u011fi belirtilen Nil\u2019den F\u0131rat\u2019a uzanan geni\u015f bir co\u011frafyay\u0131 kapsar. Bu b\u00f6lge, Filistin, \u00dcrd\u00fcn, L\u00fcbnan, Suriye, Irak, T\u00fcrkiye\u2019nin baz\u0131 illeri ve M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Sina Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131 i\u00e7ermektedir.<br \/>\n\u0130srail\u2019in Filistin\u2019deki yerle\u015fim politikalar\u0131, Kud\u00fcs\u2019\u00fc ba\u015fkent ilan etmesi ve Gazze\u2019deki ablukas\u0131, bu yay\u0131lmac\u0131 vizyonun par\u00e7alar\u0131 olarak yorumlanmaktad\u0131r. Ancak, bu hedeflerin pratikte uygulanabilirli\u011fi, b\u00f6lgesel direni\u015f ve uluslararas\u0131 hukuk engelleri nedeniyle tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nB\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi (BOP) ise, ABD\u2019nin 2000\u2019li y\u0131llarda b\u00f6lgeye demokrasi getirme iddias\u0131yla ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131, ancak esasen enerji kaynaklar\u0131n\u0131 ve \u0130srail\u2019in g\u00fcvenli\u011fini garanti alt\u0131na almay\u0131 hedefleyen bir strateji olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<br \/>\n\u0130srail\u2019in \u0130ran, Irak ve Suriye\u2019deki eylemleri, BOP\u2019un dolayl\u0131 bir uzant\u0131s\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir, zira bu m\u00fcdahaleler ABD\u2019nin b\u00f6lgedeki \u00e7\u0131karlar\u0131yla \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir. Ancak, BOP\u2019un b\u00f6lgeye istikrar getirmekten \u00e7ok kaos yaratt\u0131\u011f\u0131 ve \u0130srail\u2019in yay\u0131lmac\u0131 politikalar\u0131na zemin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftirileri de yayg\u0131nd\u0131r.<br \/>\nULUSLARARASI TOPLUMUN SESS\u0130ZL\u0130\u011e\u0130<br \/>\n\u0130srail\u2019in yay\u0131lmac\u0131 politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkeler ve uluslararas\u0131 toplumun etkili bir tepki g\u00f6sterememesinin birka\u00e7 nedeni vard\u0131r.<br \/>\n\u0130lk olarak, ABD\u2019nin \u0130srail\u2019e verdi\u011fi ko\u015fulsuz destek, di\u011fer \u00fclkeleri cayd\u0131rmaktad\u0131r. ABD, \u0130srail\u2019e askeri, ekonomik ve diplomatik destek sa\u011flayarak b\u00f6lgedeki etkisini s\u00fcrd\u00fcrmekte ve \u0130srail\u2019in eylemlerine kar\u015f\u0131 ciddi yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 engellemektedir.<br \/>\n\u0130kinci olarak, M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkeler aras\u0131ndaki siyasi b\u00f6l\u00fcnmeler, ortak bir duru\u015f sergilemeyi zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, K\u00f6rfez \u00fclkelerinin baz\u0131lar\u0131 (BAE, Bahreyn) \u0130srail ile normalle\u015fme anla\u015fmalar\u0131 imzalarken, di\u011ferleri (Kuveyt, Katar) daha mesafeli bir tutum sergilemektedir. Ayr\u0131ca, \u0130ran ve Suudi Arabistan aras\u0131ndaki rekabet, M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birle\u015fik bir cephe olu\u015fturmas\u0131n\u0131 engellemektedir. Uluslararas\u0131 toplumda ise, Avrupa Birli\u011fi\u2019nin \u0130srail-Filistin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na y\u00f6nelik tutumu genellikle s\u00f6ylem d\u00fczeyinde kalmakta ve somut ad\u0131mlara d\u00f6n\u00fc\u015fmemektedir. BM\u2019nin \u0130srail\u2019e y\u00f6nelik kararlar\u0131, ABD\u2019nin veto hakk\u0131 nedeniyle etkisiz kalmaktad\u0131r. Bu durum, \u0130srail\u2019in b\u00f6lgedeki eylemlerine devam etmesine olanak tan\u0131maktad\u0131r.<br \/>\n\u00c7\u00d6Z\u00dcM \u00d6NER\u0130LER\u0130<br \/>\nOrtado\u011fu\u2019daki \u00e7at\u0131\u015fmalara kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak, karma\u015f\u0131k ve \u00e7ok boyutlu bir sorundur. Ancak, a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar bu s\u00fcrece katk\u0131 sa\u011flayabilir:<br \/>\n-Uluslararas\u0131 Bask\u0131 ve Adil Bar\u0131\u015f S\u00fcreci: \u0130srail\u2019in Filistin\u2019deki i\u015fgal politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 uluslararas\u0131 toplumun daha etkin bir bask\u0131 uygulamas\u0131 gereklidir. BM\u2019nin 1967 s\u0131n\u0131rlar\u0131na dayal\u0131 iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi, desteklenmeli ve uygulanmal\u0131d\u0131r.<br \/>\n-B\u00f6lgesel \u0130\u015fbirli\u011fi: M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkeler, \u0130ran ve Suudi Arabistan aras\u0131ndaki rekabeti a\u015farak ortak bir bar\u0131\u015f platformu olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. \u0130slam \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 gibi yap\u0131lar, bu konuda daha aktif rol oynayabilir.<br \/>\n-Ekonomik ve Diplomatik Yapt\u0131r\u0131mlar: \u0130srail\u2019in uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 yerle\u015fim politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 ekonomik ve diplomatik yapt\u0131r\u0131mlar uygulanmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, AB\u2019nin \u0130srail ile ticaret anla\u015fmalar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmesi etkili olabilir.<br \/>\n-Halklar Aras\u0131 Diyalog: \u0130srail ve Filistin halklar\u0131 aras\u0131nda g\u00fcven in\u015fa edecek diyalog mekanizmalar\u0131 kurulmal\u0131, k\u00fclt\u00fcrel ve insani projelerle bar\u0131\u015f zemini haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r.<br \/>\n-\u0130ran ve \u0130srail Aras\u0131nda Arabuluculuk: \u0130ran-\u0130srail gerilimini azaltmak i\u00e7in tarafs\u0131z bir arabulucu (\u00f6rne\u011fin, T\u00fcrkiye veya Katar) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla diyalog ba\u015flat\u0131labilir.<br \/>\nSonu\u00e7 itibari ile \u0130srail\u2019in Filistin, Irak, Suriye ve son olarak \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131, b\u00f6lgedeki yay\u0131lmac\u0131 politikalar\u0131n\u0131n bir yans\u0131mas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir. \u2018Vadedilmi\u015f Topraklar\u2019 ve B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi gibi kavramlar, bu politikalar\u0131n ideolojik ve stratejik dayanaklar\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131ksa da, pratikte uygulanabilirlikleri s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<br \/>\nM\u00fcsl\u00fcman \u00fclkeler ve uluslararas\u0131 toplumun b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fc, \u0130srail\u2019in eylemlerine kar\u015f\u0131 etkili bir duru\u015fu engellemektedir. Kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm, ancak adil bir bar\u0131\u015f s\u00fcreci, uluslararas\u0131 bask\u0131 ve b\u00f6lgesel i\u015fbirli\u011fi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ortado\u011fu\u2019nun kan ve g\u00f6zya\u015f\u0131ndan kurtulmas\u0131, t\u00fcm akt\u00f6rlerin ortak \u00e7abas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<br \/>\nSevgiyle kal\u0131n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ortado\u011fu, tarih boyunca medeniyetlerin, dinlerin ve siyasi g\u00fc\u00e7lerin \u00e7at\u0131\u015fma alan\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-108706","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=108706"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":108707,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108706\/revisions\/108707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=108706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=108706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mardinhaberyolu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=108706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}